คำตอบสั้นที่สุดสำหรับผู้ใช้อาคาร
- เมื่อพบไฟ ควัน หรือได้ยินสัญญาณเตือน ให้ทำตามประกาศและแผนอพยพของอาคารทันที
- ใช้บันไดหนีไฟหรือเส้นทางที่อาคารกำหนด ไม่ใช้ลิฟต์โดยสารทั่วไป
- หากอยู่ในลิฟต์และเกิดสัญญาณเตือน ให้ใช้อุปกรณ์สื่อสารและปฏิบัติตามคำแนะนำ ไม่พยายามงัดประตู
- ผู้ที่ใช้บันไดไม่ได้ควรทราบแผนช่วยเหลือ จุดรอความช่วยเหลือ และช่องทางสื่อสารล่วงหน้า
- ลิฟต์อพยพใช้ได้เฉพาะเมื่อเป็นระบบที่ออกแบบไว้ มีผู้รับผิดชอบ และอาคารประกาศให้ใช้
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยระบุว่าไม่ควรใช้ลิฟต์ในการอพยพ ส่วน U.S. Fire Administration แนะนำในทิศทางเดียวกันสำหรับอาคารสูง โดยให้ใช้บันไดและไม่ใช้ลิฟต์ เว้นแต่ได้รับคำสั่งจากหน่วยดับเพลิง
ทำไมลิฟต์โดยสารทั่วไปจึงไม่ใช่ทางหนีไฟ
เหตุเพลิงไหม้อาจทำให้ไฟฟ้าขัดข้อง ระบบควบคุมเปลี่ยนโหมด ควันหรือน้ำจากการดับเพลิงเข้าสู่โถงหรือปล่อง หรือประตูลิฟต์เปิดในชั้นที่ไม่ปลอดภัย แม้ลิฟต์ยังเคลื่อนที่ได้ในช่วงเริ่มต้น ก็ไม่ได้แปลว่าเส้นทางตลอดปล่องและทุกโถงลิฟต์ปลอดภัย
ดังนั้น ป้าย “ห้ามใช้ลิฟต์เมื่อเกิดเพลิงไหม้” ไม่ใช่เพียงคำเตือนเรื่องไฟดับ แต่สะท้อนความเสี่ยงจากควัน ความร้อน น้ำ ระบบควบคุม และการจัดการเหตุฉุกเฉินร่วมกัน
ลิฟต์ 3 ประเภทต่างกันอย่างไร
1. ลิฟต์โดยสารทั่วไป
มีหน้าที่ขนส่งผู้โดยสารในภาวะปกติ ไม่ควรสันนิษฐานว่าระบบไฟฟ้า การป้องกันปล่อง โถงลิฟต์ การสื่อสาร และการควบคุมถูกออกแบบให้ใช้ระหว่างเพลิงไหม้
2. ลิฟต์สำหรับนักผจญเพลิง
เป็นส่วนหนึ่งของสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับเจ้าหน้าที่ ต้องทำงานร่วมกับปล่อง โถงป้องกัน ระบบสื่อสาร ระบบไฟฟ้า และการควบคุมเฉพาะ ผู้ใช้อาคารไม่ควรใช้เองเมื่อเกิดเหตุ เพราะอาจรบกวนการค้นหา ช่วยชีวิต และลำเลียงอุปกรณ์
3. ลิฟต์อพยพ
ออกแบบและบริหารเพื่อช่วยเคลื่อนย้ายผู้ที่ใช้บันไดไม่ได้ โดยต้องมีโถงรอที่ป้องกันควัน การสื่อสาร แหล่งจ่ายไฟ การควบคุม การเฝ้าระวัง และขั้นตอนของเจ้าหน้าที่ การมีแนวคิดนี้ไม่ได้ทำให้ลิฟต์โดยสารเดิมทุกตัวกลายเป็นลิฟต์อพยพ
ตารางตัดสินใจแบบง่าย
| สถานการณ์ | ควรทำอย่างไร |
|---|---|
| สัญญาณเตือนดัง แต่ยังไม่เห็นควัน | ทำตามประกาศและใช้เส้นทางหนีไฟ ไม่รอลิฟต์ |
| พบควันที่โถงลิฟต์ | ออกจากบริเวณตามเส้นทางปลอดภัย อย่าเรียกลิฟต์มาทดลอง |
| อยู่ในลิฟต์ขณะระบบเปลี่ยนโหมด | ใช้อุปกรณ์สื่อสารและทำตามคำแนะนำ ไม่งัดประตู |
| ใช้บันไดไม่ได้ | ทำตามแผนช่วยเหลือ ไปจุดรอที่กำหนด และแจ้งตำแหน่ง |
| พบป้ายลิฟต์ดับเพลิง | เว้นพื้นที่ให้เจ้าหน้าที่ ไม่ถือว่าเป็นลิฟต์สำหรับประชาชนหนีไฟ |
ผู้ดูแลอาคารควรเตรียมอะไร
ระบุบทบาทลิฟต์แต่ละตัว
จัดทำทะเบียนลิฟต์ ระบุชนิด โหมดฉุกเฉิน จุดควบคุม แหล่งจ่ายไฟ และผู้มีอำนาจสั่งการ โดยอ้างอิงเอกสารออกแบบ คู่มือ และผลตรวจระบบ
ทำแผนสำหรับผู้ที่ใช้บันไดไม่ได้
กำหนดวิธีช่วยเหลือ ช่องทางสื่อสาร จุดรอ ผู้รับผิดชอบ และทางเลือกสำรองสำหรับผู้ใช้รถเข็น ผู้สูงอายุ ผู้บาดเจ็บ หรือผู้มีข้อจำกัดด้านการมองเห็นและการได้ยิน
ตรวจป้ายและฝึกซ้อม
ป้าย แผนผัง ประกาศเสียง และคำสั่งเจ้าหน้าที่ต้องสอดคล้องกัน การซ้อมควรทดสอบกรณีไฟฟ้าขัดข้อง ลิฟต์ถูกเรียกคืน บางชั้นมีควัน และมีผู้รอความช่วยเหลือหลายชั้น พร้อมบันทึกปัญหาและติดตามแก้ไข
บำรุงรักษาและบันทึกความขัดข้อง
ระบบฉุกเฉินต้องได้รับการตรวจตามข้อกำหนดของอาคาร ผู้ผลิต และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างจาก Fire Safety (England) Regulations 2022 สะท้อนหลักว่าลิฟต์สำหรับนักผจญเพลิง ลิฟต์อพยพ และอุปกรณ์สำคัญต้องมีการตรวจและติดตามความขัดข้องอย่างเป็นระบบ
เช็กลิสต์สำหรับผู้จัดการอาคาร
- ☐ มีบัญชีลิฟต์ทุกตัวพร้อมประเภทและโหมดเมื่อเกิดไฟไหม้
- ☐ แผนฉุกเฉินระบุชัดว่าประชาชนใช้ลิฟต์ใดได้หรือไม่ได้
- ☐ มีแผนช่วยเหลือผู้ที่ใช้บันไดไม่ได้
- ☐ ป้าย แผนผัง ประกาศเสียง และการอบรมใช้ข้อความสอดคล้องกัน
- ☐ เจ้าหน้าที่รู้ว่าใครมีอำนาจควบคุมลิฟต์ในภาวะฉุกเฉิน
- ☐ ระบบไฟฟ้าสำรอง การสื่อสาร และการเรียกคืนได้รับการทดสอบ
- ☐ ความขัดข้องถูกบันทึก แจ้ง และติดตามจนปิดงาน
สิ่งที่ไม่ควรทำ
- อย่าเรียกลิฟต์มาทดลองเมื่อได้กลิ่นไหม้หรือเห็นควัน
- อย่าใช้ลิฟต์ขนของหรือบันไดเลื่อนแทนเส้นทางหนีไฟ
- อย่าติดป้ายว่าเป็น “ลิฟต์อพยพ” หากระบบและแผนไม่ได้รับการออกแบบสำหรับหน้าที่นั้น
- อย่าเปิดตู้ควบคุม เปลี่ยนโหมด หรืองัดประตูลิฟต์โดยผู้ไม่มีหน้าที่
สรุป
เมื่อเกิดไฟไหม้ ให้ใช้เส้นทางหนีไฟและไม่ใช้ลิฟต์โดยสารทั่วไป เว้นแต่เจ้าหน้าที่จะสั่งเป็นอย่างอื่น ส่วนลิฟต์ดับเพลิงและลิฟต์อพยพเป็นระบบเฉพาะที่ต้องทำงานร่วมกับการป้องกันอัคคีภัย แหล่งจ่ายไฟ การสื่อสาร การบำรุงรักษา และแผนควบคุมที่ชัดเจน
คำเตือนด้านความปลอดภัย: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำสั่งแทนแผนอัคคีภัยของอาคาร คู่มือผู้ผลิต แบบวิศวกรรม หรือกฎหมายที่ใช้กับอาคารใดอาคารหนึ่ง เมื่อเกิดเหตุจริงให้ทำตามเจ้าหน้าที่และแผนฉุกเฉินของสถานที่
