1. เฝ้าระวังระดับน้ำและตรวจจุดเสี่ยงของอาคาร

ติดตามประกาศฝนและสถานการณ์น้ำในพื้นที่ พร้อมตรวจชั้นใต้ดิน ทางเข้าอาคาร ทางลาด จุดระบายน้ำ และบริเวณประตูลิฟต์ชั้นล่าง หากอาคารเคยมีน้ำไหลเข้าจุดใด ให้ถือจุดนั้นเป็นแนวเฝ้าระวังลำดับแรก ไม่ควรรอให้น้ำถึงประตูลิฟต์แล้วจึงเริ่มดำเนินการ

2. กำหนดผู้รับผิดชอบและติดต่อผู้ดูแลลิฟต์ล่วงหน้า

ควรมีผู้ประสานงานหลักของอาคารหนึ่งคน พร้อมหมายเลขช่างหรือบริษัทบำรุงรักษาลิฟต์ แจ้งยี่ห้อ รุ่น หมายเลขเครื่อง ชั้นที่เสี่ยง และระดับน้ำล่าสุดให้ชัดเจน วิธีหยุดหรือจอดลิฟต์ที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันตามยี่ห้อ รุ่น และระบบควบคุม จึงควรทำตามคำแนะนำของผู้ได้รับอนุญาตเท่านั้น

3. หยุดให้บริการก่อนน้ำเข้าพื้นที่ลิฟต์

หากน้ำมีแนวโน้มเข้าถึงโถงลิฟต์ บ่อลิฟต์ ห้องเครื่อง หรือตู้ควบคุม ให้หยุดรับผู้โดยสารแต่เนิ่น ๆ ติดป้ายกั้นบริเวณทุกชั้น และแจ้งให้ผู้ใช้อาคารใช้บันไดหรือเส้นทางอพยพที่ปลอดภัย การหยุดเร็วกว่าหนึ่งช่วงเวลาย่อมดีกว่าการมีผู้โดยสารอยู่ในลิฟต์ขณะที่ระบบต้องหยุดฉุกเฉิน

4. จอดห้องโดยสารในชั้นที่ปลอดภัยตามคู่มือของระบบ

ลิฟต์บางระบบมีฟังก์ชันสำหรับสถานการณ์น้ำท่วม ซึ่งสามารถนำห้องโดยสารไปยังชั้นที่กำหนดและหยุดให้บริการได้ แต่ผู้ดูแลอาคารไม่ควรทดลองสั่งงานหรือใช้กุญแจควบคุมโดยไม่มีคำแนะนำ ควรให้ช่างลิฟต์หรือผู้รับผิดชอบที่ได้รับการฝึกอบรมดำเนินการตามคู่มือของลิฟต์รุ่นนั้น

5. ห้ามสัมผัสสวิตช์หรืออุปกรณ์ไฟฟ้าเมื่อยืนอยู่ในน้ำ

หากน้ำเข้าถึงอุปกรณ์ไฟฟ้า อย่าแตะสวิตช์ ตู้ควบคุม สายไฟ หรืออุปกรณ์ลิฟต์ขณะยืนในน้ำ การตัดแหล่งจ่ายไฟต้องทำจากจุดที่แห้งและปลอดภัยโดยผู้มีความรู้และได้รับอนุญาต ผู้ใช้อาคารควรถอยออกจากพื้นที่ กั้นเขต และแจ้งทีมช่างทันที

6. ลดน้ำเข้าสู่บ่อลิฟต์โดยไม่เข้าไปในพื้นที่อันตราย

ตรวจความพร้อมของแนวกั้นน้ำ ระบบระบายน้ำ ปั๊มน้ำ และสัญญาณเตือนน้ำท่วมจากพื้นที่ที่ปลอดภัย ห้ามลงไปในบ่อลิฟต์หรือเปิดประตูชั้นเพื่อสำรวจด้วยตนเอง เพราะอาจมีทั้งความเสี่ยงจากไฟฟ้า การตกจากที่สูง และการเคลื่อนที่ของอุปกรณ์ ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินและดำเนินการ

7. บันทึกเหตุการณ์และเตรียมตรวจสอบหลังน้ำลด

จดเวลา ระดับน้ำ ชั้นที่ได้รับผลกระทบ อาการแจ้งเตือน และถ่ายภาพจากจุดปลอดภัย ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ช่างวิเคราะห์ความเสียหายได้เร็วขึ้น และใช้ประกอบการวางแผนป้องกันครั้งต่อไป หากต้องส่งภาพให้ช่าง ควรถ่ายภาพรวมพื้นที่ ป้ายรุ่น และอุปกรณ์ที่มองเห็นได้โดยไม่เข้าเขตอันตราย

หากน้ำเข้าบ่อลิฟต์แล้ว ต้องทำอย่างไร

• หยุดใช้งานและปิดกั้นพื้นที่ทันที
• ติดต่อบริษัทบำรุงรักษาหรือช่างลิฟต์ที่รับผิดชอบ
• ไม่รีเซ็ตระบบ ไม่ทดลองวิ่ง และไม่เปิดไฟกลับเอง
• ไม่ลงไปสูบน้ำหรือสำรวจในบ่อลิฟต์โดยผู้ที่ไม่ได้รับอนุญาต
• รอให้ช่างตรวจอุปกรณ์ไฟฟ้า เซนเซอร์ บัฟเฟอร์ สายไฟ ประตู และอุปกรณ์นิรภัย

แม้น้ำจะลดและพื้นที่ดูแห้งแล้ว ความชื้น ตะกอน และการกัดกร่อนอาจยังทำให้อุปกรณ์ทำงานผิดปกติได้ การเปิดระบบโดยไม่ตรวจสอบอาจสร้างความเสียหายซ้ำหรือเพิ่มความเสี่ยงต่อผู้โดยสาร

เช็กลิสต์ก่อนเปิดลิฟต์กลับมาใช้งาน

1. ยืนยันว่าบ่อลิฟต์ ปล่องลิฟต์ ห้องเครื่อง และตู้ควบคุมพ้นจากน้ำและความชื้นที่เป็นอันตราย
2. ตรวจฉนวน ระบบไฟฟ้า สายสัญญาณ และเซนเซอร์โดยช่างผู้เชี่ยวชาญ
3. ตรวจประตู ระบบเบรก อุปกรณ์นิรภัย และสวิตช์จำกัดระยะ
4. ทดสอบการทำงานแบบไม่มีผู้โดยสารตามขั้นตอนของผู้ผลิต
5. เปิดให้บริการเมื่อผู้รับผิดชอบยืนยันผลตรวจและบันทึกงานเรียบร้อยแล้ว

สรุป

หลักสำคัญของการรับมือน้ำท่วมกับลิฟต์คือ “หยุดก่อนน้ำถึงระบบ ไม่สัมผัสไฟฟ้าในพื้นที่เปียก และไม่เปิดใช้งานเองหลังน้ำลด” การเตรียมผู้ประสานงาน แผนกั้นพื้นที่ และข้อมูลลิฟต์ไว้ล่วงหน้า จะช่วยลดทั้งความเสี่ยงต่อคนและความเสียหายของอุปกรณ์

หากต้องการประเมินเบื้องต้น สามารถส่งข้อมูลยี่ห้อ รุ่น ตำแหน่งอาคาร ระดับน้ำ และภาพจากจุดปลอดภัยให้ทีม SPC ผ่านหน้า ติดต่อ SPC หรือดูข้อมูล บริการซ่อมลิฟต์ทุกยี่ห้อ

หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นคำแนะนำทั่วไป การดำเนินการจริงต้องยึดคู่มือผู้ผลิต แผนฉุกเฉินของอาคาร และคำแนะนำของช่างลิฟต์หรือเจ้าหน้าที่ในพื้นที่

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• Toshiba Elevator — แนวทางและระบบป้องกันความเสียหายจากน้ำท่วม
• Mitsubishi Elevator Thailand — แนวทางปฏิบัติเมื่อน้ำท่วม
• FEMA Technical Bulletin 4 — การปกป้องลิฟต์จากความเสียหายจากน้ำท่วม
• GOV.UK — ความปลอดภัยระหว่างน้ำท่วม

ตอนต่อไปในชุด SPC Elevator Safety Alert: น้ำเข้าบ่อลิฟต์แล้ว อะไหล่และระบบใดเสียหายได้บ้าง?